Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 Bảo đảm quyền được biết, quyền tiếp cận thông tin của công dân

Luật Tiếp cận thông tin năm 2026

Bảo đảm quyền được biết, quyền tiếp cận thông tin của công dân

Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026, thay thế Luật Tiếp cận thông tin số 104/2016/QH13.

Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 tiếp tục khẳng định mọi công dân đều bình đẳng trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Thông tin do cơ quan, đơn vị cung cấp phải bảo đảm chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch và thuận lợi. Đặc biệt, Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người sinh sống tại khu vực biên giới, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn thực hiện quyền tiếp cận thông tin.

1. Người dân có thể tiếp cận thông tin bằng những cách nào?

Theo Luật, công dân có thể tiếp cận thông tin theo 02 phương thức chính:

Một là, tự do tiếp cận các thông tin đã được cơ quan nhà nước công khai.

Hai là, yêu cầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin trong những trường hợp pháp luật quy định.

Người dân có thể gửi yêu cầu trực tiếp tại cơ quan, đơn vị; thông qua dịch vụ bưu chính; hoặc thông qua Internet như thư điện tử, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng di động và các nền tảng số được cơ quan có thẩm quyền công bố.

Đây là điểm rất thuận lợi, giúp người dân ở xa trụ sở cơ quan nhà nước vẫn có thể thực hiện quyền yêu cầu cung cấp thông tin.

2. Những thông tin nào người dân cần quan tâm?

Luật quy định nhiều nhóm thông tin phải được công khai. Trong đó, những nội dung gắn trực tiếp với đời sống của người dân ở cơ sở gồm:

- Văn bản quy phạm pháp luật, thủ tục hành chính, quy trình giải quyết công việc của cơ quan nhà nước;

- Chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; các chương trình, dự án, đề án tại địa phương;

- Thông tin về dự toán, thực hiện và quyết toán ngân sách nhà nước; các khoản hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách cho người dân;

- Thông tin về tài sản công, đầu tư công, mua sắm công, kết quả lựa chọn nhà thầu;

- Thông tin về kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, kết quả điều tra, đánh giá đất đai;

- Thông tin về quy hoạch, xây dựng, nhà ở;

- Thông tin về môi trường, chất lượng môi trường, ô nhiễm và sự cố môi trường;

- Thông tin về cơ sở giáo dục, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục;

- Thông tin về cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, chất lượng dịch vụ và giá dịch vụ khám chữa bệnh;

- Thông tin về việc làm, tuyển dụng, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức;

- Thông tin về dịch vụ công trực tuyến, thời hạn xử lý và kết quả cung ứng dịch vụ;

- Danh mục thông tin phải công khai và địa chỉ, số điện thoại, thư điện tử của cơ quan, đơn vị đầu mối tiếp nhận yêu cầu cung cấp thông tin.

Đối với cấp xã, Luật quy định đơn vị đầu mối do UBND cấp xã xác định có trách nhiệm cung cấp cho công dân cư trú trên địa bàn các thông tin thuộc phạm vi trách nhiệm cung cấp theo quy định.

3. Thông tin phải được công khai kịp thời

Thông tin có thể được công khai trên cổng hoặc trang thông tin điện tử, các kênh thông tin và trang cộng đồng chính thức; trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng Công báo, niêm yết; thông qua hoạt động tiếp công dân, họp báo hoặc các hình thức thuận lợi khác.

Trường hợp pháp luật chuyên ngành không quy định thời điểm công khai thì chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày thông tin được tạo ra, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện công khai.

Đối với thông tin niêm yết mà pháp luật chưa quy định thời hạn cụ thể thì thời gian niêm yết ít nhất là 30 ngày.

4. Người dân có quyền yêu cầu đính chính thông tin không chính xác

Nếu phát hiện thông tin công khai không chính xác, công dân có quyền kiến nghị với cơ quan, đơn vị đã công khai thông tin.

Chậm nhất 10 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị, cơ quan, đơn vị phải kiểm tra tính chính xác và trả lời công dân. Nếu xác định thông tin đã công khai không chính xác thì phải kịp thời đính chính và công khai thông tin đã được đính chính.

Đây là một quy định quan trọng nhằm nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bảo đảm người dân được tiếp cận nguồn thông tin chính xác.

5. Khi yêu cầu cung cấp thông tin, bao lâu người dân được giải quyết?

Tùy từng trường hợp cụ thể, chậm nhất 12 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin.

Trường hợp cần thêm thời gian để tìm kiếm, xem xét, phân tích, tập hợp hoặc sao chép thông tin thì có thể gia hạn, nhưng thời gian gia hạn tối đa không quá 12 ngày và cơ quan phải thông báo bằng văn bản cho người yêu cầu.

Công dân được cung cấp thông tin không phải trả phí, lệ phí, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Người yêu cầu chỉ phải thanh toán chi phí thực tế để in, sao, chụp hoặc gửi thông tin theo quy định.

6. Không phải mọi thông tin đều được tự do tiếp cận

Quyền tiếp cận thông tin phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Một số thông tin công dân không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận khi đáp ứng điều kiện, như:

Thông tin thuộc bí mật nhà nước; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và dữ liệu cá nhân; bí mật kinh doanh; thông tin mà nếu cung cấp có thể gây nguy hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bí mật công tác, thông tin về cuộc họp nội bộ và tài liệu phục vụ công việc nội bộ.

Đối với thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình hoặc bí mật kinh doanh, việc tiếp cận phải đáp ứng các điều kiện về sự đồng ý và các quy định pháp luật có liên quan.

7. Công dân cũng có trách nhiệm khi sử dụng thông tin

Bên cạnh quyền được tiếp cận thông tin, mỗi công dân có trách nhiệm:

- Tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin;

- không làm sai lệch nội dung thông tin đã được cung cấp;

- không sử dụng thông tin để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân khác.

Pháp luật nghiêm cấm hành vi cố ý cung cấp thông tin sai lệch, trì hoãn hoặc không cung cấp thông tin theo quy định; hủy hoại hoặc làm giả thông tin; cản trở, đe dọa người yêu cầu, người cung cấp thông tin; cũng như lợi dụng quyền tiếp cận thông tin để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

8. Người dân có quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện

Nếu quyền tiếp cận thông tin bị xâm phạm, người yêu cầu cung cấp thông tin có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện đối với cơ quan, đơn vị, người có trách nhiệm cung cấp thông tin; công dân có quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về tiếp cận thông tin.

9. Mỗi người dân hãy chủ động thực hiện quyền tiếp cận thông tin

Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 là cơ sở pháp lý quan trọng để người dân chủ động tìm hiểu các chủ trương, chính sách, thủ tục hành chính và những vấn đề trực tiếp liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

UBND xã Thanh An đề nghị cán bộ và Nhân dân trên địa bàn chủ động theo dõi các thông tin được công khai trên Trang thông tin điện tử, hệ thống thông tin cơ sở, tại trụ sở cơ quan và các kênh thông tin chính thức; thực hiện quyền yêu cầu cung cấp thông tin đúng quy định, đồng thời sử dụng thông tin đúng mục đích, có trách nhiệm.

Hiểu đúng thông tin - tiếp cận đúng pháp luật - sử dụng thông tin có trách nhiệm là góp phần xây dựng chính quyền công khai, minh bạch, gần dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.